:. Haberler
  Bilişim
  Dünya
  Eğitim
  Ekonomi
  Kültür Sanat
  Politika
  Sağlık
  Spor
  Yaşam

  :. Gruplar
  Hava
  Söyleşiler
  Yazarlar

Hadis tercümesinde taşralı ağzı 
Mert Aslan   ( altar42@hotmail.com )

Öyle sözler vardır ki, insanlar üzerinde bir çeşit büyü etkisi yapar. Daha doğrusu, yerinde, zamanında veya edebi kıvamında söylenen hemen her söz bir ölçüde büyü etkisine sahiptir.

Bazen söyleyeceğiniz bir cümlenin bir kelimesini kaldırıp yerine eş anlamlı başka bir kelime koyduğunuz zaman, muhatabınızın zihninde oluşturacağı anlam veya imgenin yüzde yüze kadar değişmesini sağlamış olabilirsiniz. Aynı şeyi anlatmayı amaçlayan, ancak farklı kelimelerden örülmüş iki cümle, aynı şekilde köklü bir algılama farkını sağlayabilir. Demek istediğim, kelimeler çok güçlüdür. Cümlede sadece bir öğenin boşluğuna yerleştirilen bir tek yanlış kelimenin yol açtığı iletişim kazalarının sonunda yıkılıp giden nice dostluklar, hatta hayatlar olduğunu unutmamak gerekir. Hiçbir şey olmasa bile, en azından soluk kelimelerden ve kırık dökük cümlelerden kurgulanmış konuşmaların veya yazıların iletilmek istenen çok parıltılı mesajları heba ettiğini kolayca tahmin edebiliriz. Çok güzel bir anlatım, sıradan bir iletiyi, dahası aptalca bir yalanı olağanüstü hale getirebildiği gibi, sıradan bir anlatım en dehşetli fikirleri bile bir çöp yığınına dönüştürebilir. Bu anlamda, anlatım biçimi ya da mahareti, bazen iletinin birkaç adım önüne geçer. Başka bir söyleyişle, bazı kimselerin çöplük tasviri, bazı kimselerin ilkbahar tasvirinden daha güzeldir.

Hadis okur musunuz bilmem. Hadis okumak, İslamiyet’i doğru anlamak
için yaşamsal bir değerdedir. Allah’ı en iyi tanıyan ve kitabın bizzat kendisine indirildiği kişinin, onun hükümlerini açıklama veya ayrıntılandırma bağlamında söyleyeceği sözler, birinci derecede önem taşıyan ölçülerdir. Hiç kimse, Allah’ın kitabın neresinde ne demek istediğini ondan daha iyi bilemez. Onun dışında hiç kimsenin sözleri, Allah’ın murat ettiği şey olma teminatına sahip değildir. Çünkü bizzat Allah’ın kitapta geçen ifadesiyle, o hevasından konuşmaz, dolayısıyla onun söylediği her söz vahiydir.

Diğer önemli nokta, Güllerin Efendisi’nin tarihin kaydettiği en başarılı söz söyleme ustası olmasıdır. Gerçekten de, yeryüzüne onun kadar güzel konuşan biri gelmemiş ve gelmeyecektir. Kendisine kıyamete değin tüm insanlığa hitap etme payesi bağışlanmış birinin, aynı zamanda en büyük hatip özelliğine sahip olması kadar doğal ve zorunlu bir şey olamaz.

Peki, onun sözlerini anlatan hadis kitaplarının çevirilerinin diline dikkat ettiniz mi hiç? Bu konuda hiçbir tereddüde kapılmadan söylenebilecek olan şey şudur: Rezalet!

Çeviri, kolay bir iş değildir kuşkusuz. Çeviri yapacak olan kişinin sadece elindeki kitabın dilini değil, kendi dilini de çok iyi bilmesi gerekir. İkisinden biri eksik olursa, çeviride ciddi sorunlar çıkar. Bizim hadis mütercimlerinde olduğu gibi her iki dilde de iyi değilse, sonuç rezalet olur. Victor Hügo’nun sürgün döneminde on yılda yazdığı ve dünyada neredeyse İncil kadar satılmış ve okunmuş bulunan “Sefiller” adlı başyapıtının ülkemizde belki yüz farklı çevirisi vardır. Dikkat ederseniz, Sefiller’i çevirenlerin (ki bu kişilerin büyük çoğunluğu yazar değildir) Fransızca’yı da Türkçe’yi de pek iyi bilmediklerini, işlerini para için alelacele yapmış olduklarını hemen anlarsınız. Benim şimdiye dek karşılaştığım en iyi çeviri, Ian Dallas’ın “The Book of Strangers” (Gariplerin Kitabı) adlı romanının çevirisidir. Çünkü çeviren kişi, İsmet Özel gibi bir adamdır. Eğer kazara Ian Dallas ile karşılaşmış olsaydım, kitabının Türkçe çevirisinin İngilizce aslından daha güzel olduğunu söylemekte hiç tereddüt etmezdim. İsmet bey hadis çevirecek kadar Arapça bilir mi bilmem; ama Allah’ın Elçisi’nin sözlerini onun güzel Türkçe’sinden okumak süper olurdu doğrusu.

Ne vahimdir ki, bugün piyasadaki hadis kitaplarının çevirilerinde kullanılan dilde estetik kaygı dediğimiz şeyin kırıntısı bile yoktur. Elbette çeviri sırasında pek çok söz sanatları, anlam incelikleri ve anlatım zevki bozulabilir; ancak genellikle kitapların baş sayfasına kendi unvanlarını uzun uzadıya yazan bu çevirmen zevatın kullandığı dil, tam bir taşra dilidir, bir köylü dilidir.

Örneğin, bir kitapta peygamberimizle ilgili bir olay nakledilirken, olayın bir yerinde “Hz. Peygamber (S.A.V), ‘Hele bir getir de görelim bakalım’ dedi” diye bir cümle dikkatimi çekmişti. Çeviriye bakar mısınız?
Riyaz-üs Salihin’in bir çevirisinde, “Bir gün Peygamber Efendimiz don lastiği almak için pazara gitmişti” diyordu. Kişisel olarak, böyle bir lafı eleştirirken telaffuz etmek zorunda kalmaktan bile hicap duyuyorum. Birazcık olsun dil estetiği kaygısı taşıyan aklı başında bir insan bir yıl düşünür, yine de Güllerin Efendisi ile o “don lastiği”ni bir araya getirmez... Bunlar, aklımda kalanlardan yalnızca birkaçıdır. Daha neler var neler…

Bu temel hadis kaynaklarının Türkçe tercümeleri, daha iyisi olabilir mi diye üzerinde bir dakika bile kafa yorulmamış, kırılıp dökülmüş, devrilmiş, (afedersiniz) tepe dombalak edilmiş cümlelerle doludur. Anlaşılan, bunları çeviren zatlar Güllerin Efendisi gibi “yeryüzünün seçkini”nin her biri edebi bir mucize olan sözlerini çevirirken çocukluklarında köyde kullandıkları yerel ağzı kullanmakta sakınca görmüyorlar. Günümüzde hadis kültürünün kitlelere etkin bir biçimde ulaştırılmasında yaşadığımız en büyük sorunlardan biri sözünü ettiğimiz dil sefaletidir; ama sorumluluk makamındaki hiç kimsenin umurunda da değildir.

Kısacası buradan anlaşılan en açık şey, dil olgusunun olanca önemine karşın, imla ve anlatım katliamları ile dolu bu sefil taşralı dilinin her biri elmas değerindeki hadislerin içerik ve akışkanlığını yok ederek adi kömür parçalarına dönüştürdüğü gerçeğidir. O yüzden, piyasadaki hadis çevirilerini okuduğunuz zaman “tüm zamanların en karizmatik ve gizemli adamı”ndan etkilenmez, hatta onu doğru dürüst anlayamazsınız bile…
“Peki ya çözüm nedir?” diye sorulursa, yanıtı çok basittir: Yapılan hadis tercümeleri, yayınlanmadan önce İsmet Özel gibi Türkçe’de yetkinliğinden emin olduğumuz yazarlardan birine redakte ettirilebilir…
Köşe Yazısı Hakkındaki Yorumlarınız ( Toplam 2 yorum yapılmış )

irem [ 2009/01/30 01:09 ]
örneklerınız gercekten cok guzel.cok dogru yerlerden yakalamşsnz.özellıkle dılın arapça olması anlamları ve konuyu hassaslaştryor.ki sözler nerelere gelmiş.bir hadis kıtabı okumaya basladm ve gercekten cok guzel....bu arada ismet özelıde arastırmama vesıle oldugunuz için cok tşk...
fatma [ 2009/01/28 20:40 ]
Okuduğum bölüm gereği bol bol hadis okuyorum ve sahih olup olmadığı konusunda sorgulayıcı bir bakış açısıyla değerlendirme yapıyorum.Ama ne yazıkki ravi kısmı güvenilir olmasına rağmen çoğu hadis ihtilafa açık bir hal alıyor. Bunun en büyük nedenlerinden birinin de anlatımdaki yavanlık olduğunu bu yazıyı okuduktan sonra farkettim. Teşekkürler...

 


Yazarın Tüm Yazıları
 2009.02.16 -  Çokeşliliğe “hayır” mı diyorsunuz?
 2009.02.10 -  Kadının Mahremiyet Evi
 2009.02.02 -  Öğrenmenin dayanılmaz tadı
 2009.01.26 -  Hadis tercümesinde taşralı ağzı
 2009.01.17 -  Bilin bakalım! Erkekler insan mıdır, bankomat mıdır?
 2009.01.12 -  Ergenekon dalgalarında kısa bir sörf
 2009.01.05 -  Kadınlar iletişim beceriksizi mi yoksa?
 2008.12.29 -  Cennetin ve cehennemin fragmanları
 2008.12.23 -  Anti-depresif öneriler
 2008.12.16 -  Sen olmazsan cennet solmaz mı?
 2008.12.07 -  İyilik ve kötülüğün kimyası
 2008.12.01 -  Allah sevgisinde kıskançtır
 2008.11.24 -  Yazma yetisi üzerine iki çift söz
 2008.11.16 -  Anneler ve sevgililer
 2008.11.11 -  Sırlar harikadır. Ta ki yakalanıncaya kadar…
 2008.11.03 -  Geğiren tanrıçalar
 2008.10.27 -  Masumiyet insana en çok yakışandır
 2008.10.20 -  Demirel: Eski Siyasetin Büyük Mavrası…
 2008.10.13 -  Aldatan Erkeklere Kuşbakışı
 2008.10.08 -  Aldatan Kadınlara Kuşbakışı
 2008.09.29 -  Kadınlık nelere kadirdir!
 2008.09.22 -  İnsanlardan uzaklaştıkça Tanrı’ya mı yaklaşıyoruz?
 2008.09.15 -  Tesettür Kutsal kitabın ne tarafındadır?
 2008.09.08 -  Kutsal gerdek
 2008.09.01 -  Allah’ı Sevme Sanatı
 2008.08.25 -  Hıristiyan Mü’minler
 2008.08.17 -  Tutsaklığı sevmek
 2008.08.10 -  Dilek Tepesi
 2008.07.27 -  Bir çiçekle de bahar olurmuş
 2008.07.15 -  Dante Beatrice’e kavuşsaydı…
 2008.07.07 -  NLP’den ışıltılı kareler (2)
 2008.06.30 -  Karanlık mağaraların zavallı yarasaları
 2008.06.23 -  NLP'den ışıltılı kareler (1)
 2008.06.14 -  Cennette kadın figürü
 2008.06.08 -  "Yürek Acısı"
 2008.06.02 -  Erkeği tutmak kolay mı sanırsınız?
 2008.05.24 -  Her ölüm vakitsizdir
 2008.05.14 -  Reinkarnasyon
 2008.05.05 -  Kölenin öyküsü
 2008.04.28 -  İlahiyatçılar Hz.Muhammed'ten daha mı iyi biliyor?
 2008.04.21 -  Kadınlar cennetine hoşgeldiniz!
 2008.04.15 -   Biraz daha episteme,biraz daha özlem...
 2008.04.07 -  Bir kibir abidesine
 2008.03.31 -  Kadınlar erkekten ne duymak ister?
 2008.03.24 -  Repertuarımdaki üç kırık hayat
 2008.03.16 -  Kadınlarla hala tartışıyor musunuz?
 2008.03.10 -  Yoksa bu bir rüya mıydı?
 2008.03.02 -  Kadınlar ve tapınaklar
 2008.02.24 -  Hiç kimsenin kadınları
 2008.02.17 -  Ölüden isteme ile diriden istemenin farkını rica edeyim
 2008.02.12 -  Tanrı'nın yeryüzündeki başyapıtı üzerine
 2008.02.05 -  Sıradan ve yüce, yakışıklı ve bayağı
 2008.01.28 -  İdeolojik ve toplumsal baskıya karşı bireysellik
 2008.01.24 -  Aldatan Kadınlara Kuşbakışı
 2008.01.21 -  Nietzsche, Marks veya Tanrı’ya Küsmek
 2008.01.14 -  Yoksa bu fakiri aşktan bihaber mi sanırsınız?
 2008.01.07 -  Kadınınıza yüreğinizle dokundunuz mu hiç?
 2007.12.31 -  Dört Kitaba Sığmazsan, Sen Ne İşe Yararsın?!
 2007.12.24 -  Kadınların Gizli Dünyası Üzerine
 2007.12.16 -  Sosyal Demokratların Reel Politik Dramı
 2007.12.10 -  “En yakın dostum katilim olur mu?”
 2007.12.03 -  İnin O Şatodan Aşağıya!
 2007.11.26 -  “Çift Gerektirmeli Bir Tanrısal Adalet Sarmalı” -Özeleştirel bir yaklaşım-
 2007.11.18 -  Müslümana Sopa Caiz midir?
 2007.11.11 -  Sevgili Erkekler! Türk Kadınları Size Hiç Bakmıyor mu?
 2007.11.05 -   “Hz. Muhammed ve etkin dinleme sanatı”
 2007.10.29 -  Kahrolsun PKK veya kötü reklam yoktur
 2007.10.22 -  Barda oturan adamın düşleri
 2007.10.15 -  “Feminizm gerçekten feminin (dişil) bir akım mıdır?”
 2007.10.08 -   “Model Türkiye’yi görmek ya da görmemek”
 2007.10.01 -  “Aldatılan Adamın Komedyası”
 2007.09.24 -  Kadınların cebi neden yoktur
 2007.09.20 -  Benim adım aşk
 2007.09.17 -  Herkese merhaba!
Aslan Korkmaz gelirken, Tuzcuoğlu giderken…
Lokman Koyuncuoğlu
Çokeşliliğe “hayır” mı diyorsunuz?
Mert Aslan
Otur oturduğun yerde
Memduh Nihat Ada
Davos Krizi; Erdoğan milat attı, Perez yavuz hırsız.
Taner Aydın
Affan Dede'ye para saydım
Mustafa Azılıoğlu
Boya boya çek
Huriye Karnap
Her ıslanan anlamaz!
Semra Hoyraz
MÜSİAD Farkı
Aydoğan Deveci
Davos ve sonrası…
Dr.Ali Can
Anlatma Sanatı
Alev Ayyıldız
Yapboz
Nadide Ü.Altıparmak
Göçmen Kuştu Kalbim
Hakan Bahçeci
 

Bu Site Konda İletişim ve Medya Grubunundur.
E-Posta: bilgi@haberkonya.com